Η υπέρταση, γνωστή και ως αρτηριακή υπέρταση, είναι μια χρόνια κατάσταση κατά την οποία η πίεση του αίματος στις αρτηρίες παραμένει υψηλή. Η πίεση του αίματος μετράται σε δύο τιμές: την συστολική (όταν η καρδιά χτυπά) και τη διαστολική (όταν ηρεμεί). Η φυσιολογική τιμή θεωρείται λιγότερο από 120/80 mmHg, ενώ η υπέρταση αρχίζει από 130/80 mmHg και άνω.
Η υπέρταση είναι μια ιδιαίτερα διαδεδομένη ασθένεια στην Ελλάδα και παγκοσμίως. Πολλοί ανθρώποι ζουν με υπέρταση χωρίς καν να το γνωρίζουν, καθώς συχνά δεν παρουσιάζει συμπτώματα. Γι' αυτό ονομάζεται "σιωπηλός δολοφόνος". Η αποτυχία διαχείρισής της μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές όπως καρδιακή προσβολή, εγκεφαλικό επεισόδιο και νεφρική ανεπάρκεια.
Η φυσική δραστηριότητα, η διατροφή χαμηλή σε αλάτι και η έγκαιρη θεραπεία με κατάλληλα φάρμακα είναι ουσιώδεις για τη διατήρηση της υγείας και την πρόληψη των επιπλοκών.
Η υπέρταση μπορεί να προκληθεί από διάφορους παράγοντες. Στη γενετική υπέρταση, η κληρονομικότητα παίζει σημαντικό ρόλο. Εάν τα μέλη της οικογένειάς σας έχουν υπέρταση, ο κίνδυνός σας αυξάνεται σημαντικά. Ωστόσο, υπάρχουν και άλλες αιτίες που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής.
Τα κύρια αίτια και παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:
Η επιτυχία στην αντιμετώπιση της υπέρτασης απαιτεί την αναγνώριση και αντιμετώπιση αυτών των παραγόντων κινδύνου με στοχευμένες παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής.
Υπάρχουν διάφορες κατηγορίες φαρμάκων για την αντιμετώπιση της υπέρτασης, καθεμία με διαφορετικό μηχανισμό δράσης. Τα inhibitor του ΑCE, όπως το ενalαpril και το lisinopril, μειώνουν την ενεργοποίηση του συστήματος renin-angiotensin. Αυτά τα φάρμακα είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά και συνήθως καλά ανεχόμενα.
Τα antagonists των υποδοχέων αγγειοτενσίνης δύο, όπως το losartan και το valsartan, λειτουργούν παρόμοια με τα inhibitor του ΑCE αλλά μέσω ενός διαφορετικού μηχανισμού. Είναι εξίσου αποτελεσματικά και χρήσιμα για ασθενείς που δεν ανέχονται τα inhibitor του ΑCE.
Τα βήτα-αποκλειστές, όπως το metoprolol και το bisoprolol, μειώνουν τη συχνότητα των καρδιακών παλμών και τη δύναμη της συστολής. Τα ασβεστιο-αποκλειστές, όπως το amlodipine και το nifedipine, χαλαρώνουν τα αιμοφόρα αγγεία. Τα διουρητικά, ειδικά τα thiazide όπως το hydrochlorothiazide, μειώνουν τον όγκο υγρών στο σώμα.
Στην Ελλάδα, υπάρχουν πολλά αποτελεσματικά φάρμακα διαθέσιμα στις φαρμακείες. Το enalapril με εμπορικό όνομα Renitec είναι πολύ δημοφιλές και χορηγείται συχνά από τους γιατρούς. Το lisinopril με εμπορικό όνομα Lisodur επίσης προτιμάται από πολλούς για την αποτελεσματικότητά του και την καλή ανοχή.
Το losartan με εμπορικό όνομα Cozaar είναι μια εξαιρετική επιλογή για ασθενείς που έχουν ευαισθησία στα inhibitor του ΑCE. Το valsartan με εμπορικό όνομα Diovan χρησιμοποιείται ευρέως και είναι εξαιρετικά αποτελεσματικό. Το amlodipine με εμπορικό όνομα Norvasc είναι ένα ασβεστιο-αποκλειστή που έχει γίνει πολύ δημοφιλές λόγω της καλής ανοχής και της αποτελεσματικότητάς του.
Το metoprolol με εμπορικό όνομα Betaloc είναι ένα αξιόπιστο βήτα-αποκλειστή που χρησιμοποιείται ευρέως. Το hydrochlorothiazide με εμπορικό όνομα Hypothiazide είναι ένα παλιό αλλά πολύ αποτελεσματικό διουρητικό. Πολλές φορές, συνδυάζονται δύο ή περισσότερα φάρμακα για καλύτερα αποτελέσματα, όπως το Accuretic που περιέχει enalapril και hydrochlorothiazide σε συνδυασμό.
Η διατροφή παίζει κρίσιμο ρόλο στον έλεγχο της υπέρτασης. Η μεσογειακή διατροφή, με έμφαση στα φρούτα, τα λαχανικά, το ψάρι και τα φυτικά ελαία, είναι ιδιαίτερα συνιστώμενη. Η μείωση του αλατιού στα επεξεργασμένα τρόφιμα είναι αναγκαία. Συνιστάται κατανάλωση όχι περισσότερο από 2.3 γραμμάρια νατρίου ημερησίως.
Τα φρούτα και τα λαχανικά με υψηλό περιεχόμενο καλίου βοηθούν στη ρύθμιση της πίεσης. Η μείωση του βάρους κατά 5-10% μπορεί να αποδώσει σημαντικά αποτελέσματα για άτομα με υπερβολικό βάρος.
Η φυσική δραστηριότητα, τουλάχιστον 150 λεπτά εβδομαδιαίως, μειώνει την πίεση ουσιαστικά. Η διακοπή του καπνίσματος και η μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ είναι εξαιρετικά σημαντικές για τη βελτίωση της αρτηριακής πίεσης. Η διαχείριση του stress μέσω χαλάρωσης, διαλογισμού ή yoga συμβάλλει θετικά στην υγεία και στην πίεση. Η ικανοποιητική ποσότητα ύπνου, τουλάχιστον 7-8 ώρες ημερησίως, είναι απαραίτητη για τη σωστή ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.
Οι ασθενείς με υπέρταση πρέπει να παρακολουθούν τακτικά την πίεση τους. Η αγορά ενός αξιόπιστου αυτόματου πιεσιόμετρου για τη μέτρηση στο σπίτι είναι συνιστώμενη. Η καταγραφή των τιμών σε ημερολόγιο βοηθά τον γιατρό να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα του θεραπευτικού σχήματος.
Πρέπει να ζητήσετε ιατρική συμβουλή εάν παρατηρήσετε σοβαρές κεφαλαλγίες, ναυτία, ζάλη ή δυσκολία στην αναπνοή. Οι επανάληψη μετρήσεων με τιμές ανω των 180/120 mmHg απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση. Εάν τα φάρμακα δεν λειτουργούν όπως αναμένεται, πρέπει να συμβουλευτείτε το γιατρό σας για αλλαγή του σχήματος.
Η τακτική επίσκεψη στο γιατρό, τουλάχιστον κάθε 3-6 μήνες, είναι απαραίτητη για την αξιολόγηση της προόδου και τη διαφοροποίηση του θεραπευτικού σχήματος όταν είναι αναγκαίο. Με τη σωστή φαρμακευτική αγωγή, την ακολούθηση των συστάσεων στον τρόπο ζωής και την τακτική παρακολούθηση, η υπέρταση μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά και να αποφευχθούν σοβαρές επιπλοκές.
